
Nowości na stronie: karty słów, wyszukiwarka zdań i archiwum
Wraz z nowym słowem xogħol przyszły znaczące zmiany na stronie Il-Kelma tal-Ġimgħa: ulepszyłem karty słów, archiwum i glosariusz, a do tego doszła nowa wyszukiwarka zdań. Poniżej opisuję, co dokładnie się zmieniło i czym te zmiany były inspirowane.
Trzy idee, które za tym stoją
-
Znać słowo to więcej niż znać tłumaczenie. W badaniach nad słownictwem znajomość słowa opisuje się jako kilka rzeczy naraz: jak się je zapisuje i wymawia, co znaczy oraz jak się go używa, czyli z jakimi wyrazami się łączy i w jakich sytuacjach pasuje. Dlatego to samo słowo może mieć w różnych znaczeniach różny poziom i różną tematykę, a tym bardziej jako różne części mowy zachowuje się inaczej.
-
Uczenie się z przykładów. Podejście nazywane w badaniach data-driven learning polega na tym, że zamiast dostać gotową regułę, oglądasz wiele prawdziwych przykładów i samodzielnie zauważasz wzorce, np. które wyrazy pojawiają się obok siebie. Metaanalizy wskazują zwykle na pozytywne efekty tej metody, choć wiele badań prowadzono na zajęciach, z zadaniami i wsparciem nauczyciela. Ja zazwyczaj uczę się na przykładach - gdy poznaję nowe słowo staram się od razu stworzyć jakieś zdanie w którym je wykorzystam. Zazwyczaj są one związane z moim życiem codziennym lub doświadczeniami. Jeśli widzisz słowo, którego źródłem jest kurs, to właśnie jest słowo, które próbowałem sobie przybliżyć w ten sposób.
-
Wracanie do słów. Kolejne spotkania z tym samym słowem pomagają je zapamiętać, a powtórki rozłożone w czasie wzmacniają ten efekt. Ma też znaczenie kontekst: według badań jego jakość pomaga zrozumieć znaczenie, a liczba powtórek pomaga utrwalić formę słowa. Dlatego warto widzieć słowo w różnych zdaniach i źródłach i wracać do niego po jakimś czasie.
Do tego dochodzi kwestia poziomu i potrzeb: łatwiej uczyć się materiału dopasowanego do własnych możliwości i tego, czego rzeczywiście się potrzebuje.
Karty słów
Co się zmieniło na kartach słów?
- Jedno słowo może mieć kilka znaczeń, każde z własnym tłumaczeniem, przykładami, źródłem i dodatkowo uwagami o użyciu. Najlepszym przykładem jest obecne słowo tygodnia - xogħol.
- Poziom CEFR jest przypisany do znaczenia. Przykłady mają poziom równy poziomowi znaczenia lub wyższy, więc wyraz w znaczeniu z poziomu A2 może mieć przykłady na poziomie A2, B1 itd., ale nie A1. Dzięki temu łatwiej skupisz się na konkretnym słownictwie lub dobierzesz słowa i zdania do swojego poziomu.
- Tagi tematyczne są przypisane do konkretnego znaczenia, a nie do całej karty, i są bardziej szczegółowe. Na przykład xogħol w znaczeniu „praca“ (A1) ma tag „rutyna“, a w znaczeniu „dzieło“ (B1) tag „kultura“.
- Aktualne słowo tygodnia ma stały link, który możesz skopiować i zapisać w zakładce lub podzielić się nim w mediach społecznościowych.
- Karty mają ścieżkę nawigacji (okruszki), która pokazuje, gdzie jesteś.
- Etykiety na karcie mają link do glosariusza z wyjaśnieniem.
- W stopce karty są linki do poprzedniego i następnego słowa, jeśli chcesz uczyć się po kolei.
Jak nowe karty słów pomagają w nauce?
Słowa rzadko mają jedno znaczenie, a poziom trudności bywa różny dla różnych znaczeń. To samo słowo może być podstawowe w jednym użyciu (np. A1) i pojawiać się dopiero na wyższym poziomie w innym. Osobne znaczenia, przykłady i poziomy pozwalają uczyć się tego, co jest w zasięgu, bez przeskakiwania przez całe hasło.
Temat zależy od znaczenia, a nie od samego słowa, więc tagi przypisane do znaczeń lepiej oddają, o czym naprawdę jest dane użycie. Bardziej szczegółowe tagi pomagają zdecydować, od czego zacząć, np. od słownictwa związanego z pracą, jedzeniem lub podróżami.
Uwagi o użyciu i źródło przykładu dotyczą tej „drugiej połowy“ znajomości słowa: jak i gdzie się go używa.
Stały link do słowa tygodnia, okruszki i linki do poprzedniego i następnego słowa mają ułatwić wracanie do słów i uczenie się w wybranej kolejności.
Wyszukiwarka zdań
W menu pojawiła się nowa strona „Szukaj zdań“ do wyszukiwania przykładowych maltańskich zdań. Jest to funkcjonalność odrębna od wyszukiwania słów w archiwum.
- Wpisz maltańskie słowo, a zobaczysz zdania, które je zawierają, z polskim tłumaczeniem i linkiem do konkretnego znaczenia na karcie słowa, które zdanie ilustruje.
- Wyniki możesz zawęzić według poziomu CEFR, tematu (np. praca, jedzenie, podróże, rodzina) oraz rodzaju źródła (np. wiadomości, literatura, rodzimy użytkownik).
- Poziom CEFR zdania jest niezależny od poziomu słowa. Słowo na poziomie A1 może mieć zdanie na poziomie A2, a filtr A2 pokaże zdania A2 niezależnie od tego, na jakim poziomie jest samo słowo.
- Zdania mają własne tagi tematyczne, niezależne od tagów dla słów. Zdanie o wybuchu w fabryce fajerwerków ilustruje znaczenie „fajerwerk“ (na karcie ma ono tag „kultura“), ale dotyczy wydarzenia społecznego, więc samo zdanie ma tag „społeczeństwo“.
- Filtrów możesz użyć razem z wyszukiwaniem albo bez niego. Adres strony zachowuje ustawienia, więc możesz zapisać wyszukiwanie lub je komuś wysłać.
- Na stronie jest też krótki opis działania i FAQ.
Jak wyszukiwarka zdań pomaga w nauce?
To podejście jest najbliższe wspomnianemu wcześniej uczeniu się z przykładów. Zamiast jednej definicji widzisz wiele zdań i możesz samodzielnie zauważyć, z jakimi wyrazami słowo się łączy, jak brzmi w wiadomościach, a jak w literaturze. Link z każdego zdania prowadzi od razu do znaczenia, które ono ilustruje, więc nie trzeba szukać go wśród innych znaczeń na karcie.
Ponieważ poziom zdania jest oceniany osobno, możesz szukać zdań dopasowanych do swojego poziomu bez względu na to, jak trudne jest samo słowo, albo zobaczyć znane już słowo w nieco trudniejszych zdaniach. Filtr tematu dotyczy zdań, więc to samo znaczenie widzisz w różnych sytuacjach: przykładowo fajerwerki w zdaniu o święcie i w zdaniu o wypadku to różne konteksty tego samego znaczenia.
Filtry działają też bez wpisanego słowa, więc możesz po prostu przeglądać np. zdania o jedzeniu na poziomie B1. Zapisywany adres ułatwia powrót do tego samego wyszukiwania po kilku dniach, co pasuje do rozłożonych w czasie powtórek.
Jak korzystać z wyszukiwarki zdań?
- Wpisz słowo i przeczytaj kilka zdań. Jeśli nie ma wyników, spróbuj innej formy słowa.
- Zwróć uwagę na wyrazy tuż przed i po szukanym słowie.
- Zawęź wyniki do swojego poziomu, tematu lub źródła.
- Wróć do słowa po kilku dniach i przejrzyj inne przykłady.
Archiwum słów
Co się zmieniło w archiwum słów?
- Dodałem filtry według poziomu CEFR, części mowy i tematu. Wybrane wartości w jednej grupie łączą się przez „lub“ (OR), a różne grupy przez „i“ (AND).
- Archiwum przeszukuje słowa i ich znaczenia, nie zdania. Poziom i temat są przypisane do znaczeń, więc słowo pojawi się na liście, jeśli ma znaczenie spełniające jednocześnie wszystkie wybrane warunki. Część mowy dotyczy karty, jako że każda karta słowa dotyczy pojedynczej części mowy. Przykładowo w maltańskim słowo ħares może być rzeczownikiem (duch) lub czasownikiem (patrzeć).
- Przy słowie widać poziomy tych znaczeń, które pasują do wybranych filtrów. Jeśli nie wybierzesz poziomu, zobaczysz wszystkie poziomy znaczeń słowa. Na przykład: nar (ogień) to A1 i „natura“, a nar (fajerwerk) to A2 i „kultura“. Filtr A1 + „natura“ pokaże nar z oznaczeniem A1. Filtr A2 + „kultura“ pokaże nar z oznaczeniem A2. Filtr A1 + „kultura“ nie pokaże nar, bo znaczenie z tematem „kultura“ jest na poziomie A2. Same rzeczowniki, bez innych filtrów: nar z oznaczeniem A1 i A2.
- Aktualne słowo tygodnia zostało dodane do archiwum, razem z oznaczeniem „Słowo tygodnia“.
- Jeśli karta słowa dostanie np. nowe znaczenie lub nowy przykład, zostanie przez 30 dni w archiwum oznaczona jako zaktualizowana. Dzięki temu wiesz, że warto wrócić do tego słowa i nauczyć się czegoś nowego.
- Archiwum korzysta z nowych tagów, dzięki czemu nawet niefiltrowana lista wszystkich słów jest czytelniejsza.
Jak archiwum słów pomaga w nauce?
Archiwum słów to miejsce, z którego planujesz naukę. Filtry pozwalają złożyć zestaw pasujący do Ciebie, np. rzeczowniki z tematu „podróże“ na poziomie A2.
Poziom i temat sprawdzane są razem dla tego samego znaczenia, więc na liście nie znajdziesz słów, które mają jedno znaczenie z twojego poziomu, a inne z twojego tematu. Oznaczenia poziomów przy słowie pokazują, które jego znaczenia pasują do filtrów, a bez filtrów widzisz, że jedno słowo może obejmować kilka poziomów.
Oznaczenie „zaktualizowane“ ma pomagać w wracaniu do znanych już słów i oglądaniu ich w nowym kontekście, bo kolejne spotkania z tym samym słowem w innej sytuacji pomagają je zapamiętać. Dodanie słowa tygodnia do archiwum od razu sprawia, że nie trzeba czekać z jego powtórką do końca tygodnia.
Glosariusz
Co się zmieniło w glosariuszu?
- Nowe tagi tematyczne oraz sekcja z objaśnieniami etykiet widocznych na kartach słów.
- Linki z kart słów prowadzą do strony glosariusza, jeśli potrzebujesz dokładniejszego wyjaśnienia niż tylko tłumaczenie etykiety.
- Tagi tematyczne opisują znaczenie słowa. To samo słowo może mieć różne tagi w różnych znaczeniach, a zdanie może mieć inny temat niż znaczenie, które ilustruje.
Jak glosariusz pomaga w nauce?
Etykiety na kartach takie jak część mowy, rodzaj czy liczba niosą informacje o tym, jak słowo się zachowuje, ale nie zawsze są oczywiste. Glosariusz tłumaczy je w jednym miejscu, a link z karty pozwala je łatwo sprawdzić. Opisy tagów tematycznych pomagają zrozumieć, jak podzielone jest słownictwo.
Warto pamiętać
- Wyszukiwarka zdań dopasowuje tylko dokładny zapis wpisanego słowa, nie znajduje odmienionych form. Maltański ma bogatą odmianę, więc warto próbować różnych form (np. liczby pojedynczej i mnogiej).
- Zdania w wyszukiwarce to przykłady z kart słów, a nie pełny korpus języka, nie będą zawierały więc pełnej odmiany czasowników lub różnych form rzeczownika.
- Zdania pochodzą z różnych źródeł (m.in. z moich własnych przykładów z kursu), więc ich styl i poziom mogą się różnić.
- Przypisanie tematu to moja decyzja i bywa subiektywna: granice między tematami nie zawsze są ostre, a wiele zdań pasuje do więcej niż jednej kategorii.
- Archiwum słów i wyszukiwarka zdań to dwa osobne narzędzia z osobnymi filtrami. Archiwum przeszukuje słowa i znaczenia (z ich poziomami i tematami), a wyszukiwarka zdania (z ich własnymi poziomami i tematami). Ten sam filtr, np. A2 albo „kultura“, w obu miejscach daje więc różne rodzaje wyników.
- Zasada „materiał odrobinę trudniejszy od Twojego poziomu“ jest popularna w dydaktyce, ale mniej jednoznacznie potwierdzona w badaniach niż rola powtarzania. Filtry poziomu traktuj jako wygodę, a nie jako gwarancję lepszych efektów.
- Żadne narzędzie samo nie nauczy języka. Najlepsze efekty daje połączenie przykładów z czytaniem, słuchaniem i używaniem języka. Mam jednak nadzieję, że i dla ciebie strona będzie wygodnym narzędziem wspomagającym naukę, szczególnie samodzielną.
Chcesz dowiedzieć się więcej o źródłach inspiracji?
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o sposobach nauki, możesz sięgnąć po źródła stanowiące moje inspiracje.
- Boulton, A., Cobb, T. (2017). Corpus Use in Language Learning: A Meta-Analysis. Language Learning, 67(2).
- Ueno, S., Takeuchi, O. (2023). Effective corpus use in second language learning: A meta-analytic approach.
- Uchihara, T., Webb, S., Yanagisawa, A. (2019). The Effects of Repetition on Incidental Vocabulary Learning: A Meta-Analysis of Correlational Studies. Language Learning.
- Webb, S. (2008). The effects of context on incidental vocabulary learning. Reading in a Foreign Language, 20(2).
Nie są to jedyne źródła z któych możesz korzystać, tematy te były i są poruszane zarówno przez akademików, pasjonatów nauki języków obcych i poliglotów.
Owocnej nauki!